ЗӨВЛӨГӨӨ · ГЭР БҮЛ
Хүүхдийн тэтгэлэг хэд байх вэ, 2027 оноос юу өөрчлөгдөх вэ?
ТОВЧ ХАРИУЛТ
2026 оны эцэс хүртэл эцэг, эх гэрээ байгуулаагүй бол шүүх 11 хүртэлх насны хүүхдэд тухайн бүс нутгийн амьжиргааны доод түвшний 50 хувь, 11–16 (сурч байгаа бол 18) насны болон хөдөлмөрийн чадваргүй хүүхдэд түүний 100 хувиар тэтгэлэг тогтооно. 2027 оны 1 дүгээр сарын 1-нээс шинэ Гэр бүлийн тухай хуулиар тэтгэлгийг төлөгчийн орлого, хүүхдийн хэрэгцээг харгалзсан аргачлалаар тогтоох бөгөөд амьжиргааны доод түвшнээс багагүй байна. Өмнө нь шүүхээр тогтоолгосон тэтгэлгийг 2027 онд багтаан шинэчлэн тогтоолгох нэхэмжлэл гаргана.
Хариулт нь хуульчийн зөвлөгөөг орлохгүй. Шийдвэр гаргахаасаа өмнө эх сурвалжийг шалгаарай.
Монголд одоо Гэр бүлийн тухай хууль (1999) мөрдөгдөж байна. 2026 оны 7 дугаар сарын 3-нд баталсан шинэ Гэр бүлийн тухай хууль 2027 оны 1 дүгээр сарын 1-нээс мөрдөгдөнө (86.1).
2026 оны эцэс хүртэл
Эцэг, эх насанд хүрээгүй болон насанд хүрсэн боловч хөдөлмөрийн чадваргүй хүүхдээ тэжээн тэтгэх үүрэгтэй (38.1). Тэтгэлгийг эцэг, эх гэрээ байгуулж тохиролцож болох бөгөөд тохиролцоогүй бол шүүх тогтооно (38.2, 38.3). Шүүх дараах хэмжээгээр тогтооно:
Тэтгэлгийн хэмжээ
40.1.Хүүхдэд олгох тэтгэлгийг түүний насны байдлыг харгалзан сард нэг хүүхдэд дараахь хэмжээгээр тогтооно:
40.1.1.11 хүртэлх насны хүүхдэд тухайн бүс нутагт тогтоогдсон амьжиргааны доод түвшингийн 50 хувиар;
40.1.2.11-16 нас /суралцаж байгаа бол 18 нас/-тай болон насанд хүрсэн боловч хөдөлмөрийн чадваргүй хүүхдэд амьжиргааны доод түвшингийн хэмжээгээр.
- Зөвхөн цалингаас өөр орлогогүй хүнээс гаргуулах хүүхдийн тэтгэлэг түүний сарын цалингийн 50 хувиас хэтэрч болохгүй (40.2).
- Тэтгэлгийг зөвхөн хүүхдийн хэрэгцээнд зарцуулна (38.5).
- Тэтгэлэг төлөхөөс санаатай зайлсхийсэн, орлогоо нуусан нь тогтоогдвол төлөгдөөгүй тэтгэлгийг шүүх нөхөн төлүүлж болно. Төлөгчийн орлогыг тогтоох боломжгүй бол хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг баримтална (49.1, 49.2).
2027 оны 1 дүгээр сарын 1-нээс
Хэнд тэтгэлэг олгох вэ? Насанд хүрээгүй, сургуульд сурч байгаа 18–21 насны, насанд хүрсэн боловч хөдөлмөрийн чадваргүй, эсхүл байнгын асаргаа шаардлагатай нь тогтоогдсон хүүхэд (45.1). Эцэг, эхийн хэн нь ч хүүхдийн тэтгэлэг тогтоолгохоос татгалзах хүсэлт шүүхэд гаргах эрхгүй (45.3).
Хэмжээг хэрхэн тогтоох вэ? Хувь хэмжээг хуулиар тогтоохоо больж, Засгийн газрын батлах аргачлалаар тогтооно:
Тэтгэлгийн хэмжээ, олгох хугацаа, хэлбэр
46.2.Тэтгэлэг тогтоох аргачлалыг сар, улирал, хагас жил, эсхүл жилээр төлөх тэтгэлгийн хэмжээг тэтгэлэг төлөгчийн хөрөнгө, орлого, тэтгэлэг авагчийн хэрэгцээ, шаардлага, хүүхдийн нас, тоо, хүүхэдтэй уулзах хуваарь зэрэг нөхцөл байдлыг харгалзан хүүхэд, гэр бүлийн хөгжлийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага боловсруулж, Засгийн газар батална.
Шүүхийн тогтоох тэтгэлэг тэтгэлэг авагчийн оршин сууж буй бүс нутгийн амьжиргааны доод түвшнээс багагүй байна (46.3). Аргачлалыг 2027 оны 1 дүгээр сарын 1-ний дотор батлахаар заасан (85.3).
Гэрээгээр тохиролцох. Талууд тэтгэлгийн хэмжээг гэрээгээр өөрөөр тохиролцож болох ч гэрээг бичгээр байгуулж нотариатаар гэрчлүүлнэ, хэмжээ нь амьжиргааны доод түвшнээс багагүй байна (46.4).
Хэлбэр, хугацаа. Тэтгэлгийг мөнгөөр эсвэл эд хөрөнгөөр, сар, улирал, хагас жил, жилээр эсвэл нэг удаа олгож болно (46.5, 46.6).
Хоцроосон бол. Шүүхийн шийдвэрээр тогтоосон тэтгэлгийг хугацаанд нь төлөөгүй бол хоцроосон хоног тутамд тэтгэлгийн дүнгийн 0.5 хувиар алданги төлнө (47.2).
Хэмжээг өөрчлөх. Төлөгчийн хөрөнгө, орлого, бусад нөхцөл өөрчлөгдвөл аль нэг талын нэхэмжлэлээр шүүх тэтгэлгийг аргачлалын дагуу дахин тогтооно (53.1, 53.2).
Одоо шүүхийн шийдвэрээр тэтгэлэг авч байгаа бол
Дагаж мөрдөх журмын зохицуулалт
85.1.Энэ хууль хүчин төгөлдөр болохоос өмнө тэтгэлэг тогтоолгосон шүүхийн шийдвэрийг тэтгэлэг авагч тал, түүний хууль ёсны асран хамгаалагч, харгалзан дэмжигч энэ хууль хүчин төгөлдөр болсон өдрөөс хойш 12 сарын дотор энэ хуулийн 46 дугаар зүйлд заасантай нийцүүлэн цаашид авах тэтгэлгийн хэмжээг шинэчлэн тогтоох тухай нэхэмжлэлийг шүүхэд гаргана.
Өөрөөр хэлбэл тэтгэлэг авагч тал 2027 оны 1 дүгээр сарын 1-нээс хойш 12 сарын дотор шинэ аргачлалаар тэтгэлгээ шинэчлэн тогтоолгох нэхэмжлэлээ шүүхэд гаргана. Энэ хугацаанд нэхэмжлэл гаргаагүй бол юу болохыг 85.1-д заагаагүй тул хугацааг алдалгүй гаргаарай.
Шүүх ямар журмаар шийдвэрлэх вэ?
2026 оны 11 дүгээр сарын 1-нээс хойш гаргасан тэтгэлгийн нэхэмжлэлийг шүүх Гэр бүлийн хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулиар хянан шийдвэрлэнэ (5.1.5, 42.1). Үүнээс өмнө хүлээн авсан нэхэмжлэлийг өмнөх журмаар шийдвэрлэнэ (уг хуулийг дагаж мөрдөх журмын тухай хуулийн 2 дугаар зүйл).
Тэтгэлгийн маргаан, ялангуяа төлөгчийн орлого тодорхойгүй эсвэл хүүхэд гадаадад байгаа үед хуульчтай зөвлөлдөөрэй.
ХУУЛИЙН СУДАЛГАА
Хуулиас хариулт хайя.
Нөхцөл байдлаа бичээд судалгаагаа эхлүүлээрэй.
Хариулт нь хуульчийн зөвлөгөөг орлохгүй. Шийдвэр гаргахаасаа өмнө эх сурвалжийг шалгаарай.