ЗӨВЛӨГӨӨ · ЭРҮҮГИЙН ЭРХ ЗҮЙ
Гэмт хэргийн хөөн хэлэлцэх хугацаа хэд вэ?
ТОВЧ ХАРИУЛТ
Гэмт хэрэг үйлдсэнээс хойш хуульд заасан хугацаа өнгөрсөн бол тухайн хүнийг яллагдагчаар татаж болохгүй. Энэ хугацаа нь гэмт хэрэгт оногдуулах хорих ялын хэмжээнээс хамааран 1, 3, 5, 12, 20 жил, татвар төлөхөөс зайлсхийх гэмт хэрэгт 5 жил байна. Бүх насаар хорих ял оногдуулахаар заасан гэмт хэрэг, хүн төрөлхтний аюулгүй байдал, энх тайвны эсрэг гэмт хэрэгт хөөн хэлэлцэх хугацаа тоолохгүй.
Хариулт нь хуульчийн зөвлөгөөг орлохгүй. Шийдвэр гаргахаасаа өмнө эх сурвалжийг шалгаарай.
Энэ зөвлөгөө 2017 оны 7 дугаар сарын 1-нээс мөрдөж буй Эрүүгийн хууль-д тулгуурласан.
Хугацаа хэд вэ?
Хугацаа нь тухайн гэмт хэрэгт Эрүүгийн хуулийн тусгай ангид заасан хорих ял, зорчих эрхийг хязгаарлах ялын хэмжээнээс хамаарна:
Гэмт хэргийг хөөн хэлэлцэх хугацаа
1.Гэмт хэрэг үйлдсэнээс хойш дараах хугацаа өнгөрсөн нь тогтоогдвол яллагдагчаар татаж болохгүй:
1.1.энэ хуулийн тусгай ангид хорих ялын дээд хэмжээг нэг жил, түүнээс бага хугацаагаар тогтоосон, эсхүл зорчих эрхийг хязгаарлах ялын дээд хэмжээг нэг жил, түүнээс бага хугацаагаар тогтоосон гэмт хэрэг үйлдсэнээс хойш нэг жил өнгөрсөн;
1.2.энэ хуулийн тусгай ангид хорих ялын доод хэмжээг нэг жилээс дээш, дээд хэмжээг найман жил, түүнээс бага хугацаагаар тогтоосон, эсхүл зорчих эрхийг хязгаарлах ялын доод хэмжээг нэг жилээс дээш хугацаагаар тогтоосон гэмт хэрэг үйлдсэнээс хойш таван жил өнгөрсөн;
1.3.энэ хуулийн тусгай ангид хорих ялын доод хэмжээг таван жилээс дээш, хорих ялын дээд хэмжээг арван таван жил, түүнээс бага хугацаагаар тогтоосон гэмт хэрэг үйлдсэнээс хойш арван хоёр жил өнгөрсөн;
1.4.энэ хуулийн тусгай ангид хорих ялын доод хэмжээг арван хоёр жилээс дээш, хорих ялын дээд хэмжээг хорин жил хүртэл тогтоосон ба бүх насаар хорих ял оногдуулахаар заагаагүй гэмт хэрэг үйлдсэнээс хойш хорин жил өнгөрсөн.
1.5.энэ хуулийн тусгай ангид хорих ялын доод хэмжээг зургаан сараас дээш, дээд хэмжээг гурван жил, түүнээс бага хугацаагаар тогтоосон, эсхүл зорчих эрхийг хязгаарлах ялын доод хэмжээг зургаан сараас дээш, дээд хэмжээг гурван жил, түүнээс бага хугацаагаар тогтоосон гэмт хэрэг үйлдсэнээс хойш гурван жил өнгөрсөн.
Татвар төлөхөөс зайлсхийх гэмт хэргийн хөөн хэлэлцэх хугацаа гэмт хэрэг үйлдсэн өдрөөс хойш таван жил (1.10 дугаар зүйлийн 5 дахь хэсэг).
Хугацаа үйлчлэхгүй гэмт хэрэг
Бүх насаар хорих ял оногдуулахаар заасан гэмт хэрэг, хүн төрөлхтний аюулгүй байдал, энх тайвны эсрэг гэмт хэрэгт хөөн хэлэлцэх хугацаа тоолохгүй (1.10 дугаар зүйлийн 4 дэх хэсэг).
Хугацааг хэрхэн тоолох вэ?
- Гэмт хэрэг үйлдсэн өдрөөс эхлэн яллагдагчаар татах хүртэл тоолно (1.10 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэг).
- Хор уршиг хэзээ илэрснээс үл хамааран гэмт үйлдэл төгссөн үеийг гэмт хэрэг үйлдсэн хугацаа гэж үзнэ. Үргэлжилсэн гэмт хэрэгт үйлдэл дууссан, эсхүл таслан зогсоогдсон үеэс тоолно (1.8 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэг, 3 дахь хэсэг).
- Хугацаа дуусахаас өмнө дахин санаатай гэмт хэрэг үйлдвэл хөөн хэлэлцэх хугацааг сүүлчийн гэмт хэргээс эхлэн гэмт хэрэг тус бүрд шинээр тоолно (1.10 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэг).
- Сэжигтэн мөрдөн шалгах ажиллагаанаас оргон зайлсан бол оргосон өдрөөс эхлэн хугацаа зогсож, баригдсан эсвэл хэргээ өөрөө илчилсэн өдрөөс дахин тоологдоно (1.10 дугаар зүйлийн 8 дахь хэсэг).
- Хүүхдийн эсрэг зарим гэмт хэрэгт хугацааг хохирогч 18 насанд хүрсний дараа тоолж эхэлнэ (1.10 дугаар зүйлийн 10 дахь хэсэг).
- Хуулиар халдашгүй байдлыг нь баталгаажуулсан албан тушаалтны бүрэн эрхийг түдгэлзүүлээгүй бол хугацаа зогсож, бүрэн эрх дуусгавар болсны дараа тоологдоно (1.10 дугаар зүйлийн 7 дахь хэсэг).
Хугацаа өнгөрсөн ч гэмт хэрэг үйлдэж олсон хөрөнгө, орлогыг шүүхийн шийдвэрээр хурааж улсын орлого болгоно (1.10 дугаар зүйлийн 9 дэх хэсэг).
Хуучин хуулийн үед үйлдсэн гэмт хэрэг
Гэмт хэрэгт тооцох эсэх, хариуцлагын төрөл, хэмжээг гэмт хэрэг үйлдэх үед мөрдөж байсан хуулиар тодорхойлно (1.8 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг). Харин хүний эрх зүйн байдлыг дээрдүүлсэн хуулийг буцаан хэрэглэнэ (1.9 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэг). Тиймээс 2017 оны 7 дугаар сарын 1-нээс өмнө үйлдсэн гэмт хэрэгт 2002 оны Эрүүгийн хууль болон одоогийн хуулийн аль нь хөнгөн болохыг харьцуулж үздэг.
2002 оны хуульд хугацааг гэмт хэргийн ангиллаар тогтоосон байсан: хөнгөн гэмт хэрэгт зургаан сар, хүндэвтэрт таван жил, хүндэд арван таван жил, онц хүндэд хорин таван жил (2002 оны Эрүүгийн хуулийн 72.1). Одоогийн хуулийн хугацаа ялын хэмжээнээс хамаардаг тул хоёр хуулийн хугацааг тухайн хэргийн зүйлчлэлээр харьцуулна.
Тодорхой хэрэгт хөөн хэлэлцэх хугацаа өнгөрсөн эсэхийг гэмт хэргийн зүйлчлэл, ялын хэмжээ, огноонуудыг нарийн тогтоож байж дүгнэдэг тул өмгөөлөгчтэй зөвлөлдөөрэй.
ХУУЛИЙН СУДАЛГАА
Хуулиас хариулт хайя.
Нөхцөл байдлаа бичээд судалгаагаа эхлүүлээрэй.
Хариулт нь хуульчийн зөвлөгөөг орлохгүй. Шийдвэр гаргахаасаа өмнө эх сурвалжийг шалгаарай.