ЗӨВЛӨГӨӨ · ЗӨРЧИЛ, ТОРГУУЛЬ
Торгуулийн шийтгэлд хэрхэн гомдол гаргах вэ?
ТОВЧ ХАРИУЛТ
Эрх бүхий албан тушаалтны оногдуулсан торгуулийг шийдвэрийг хүлээн авснаас хойш 15 хоногт багтааж төлбөл хуульд тоочсон зөрчлөөс бусад торгууль 50 хувиар хөнгөрнө, хугацаандаа төлөөгүй бол 50 хүртэл хувиар нэмэгдэнэ. Шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл цагдаа зэрэг хуульд заасан албан тушаалтны шийдвэрт хүлээн авснаас хойш ажлын 5 өдрийн дотор эрүүгийн хэргийн шүүхэд гомдол гаргана. Улсын байцаагчийн шийдвэрт 30 хоногийн дотор дээд шатны байгууллагад, ийм байгууллагагүй бол захиргааны хэргийн шүүхэд хандана.
Хариулт нь хуульчийн зөвлөгөөг орлохгүй. Шийдвэр гаргахаасаа өмнө эх сурвалжийг шалгаарай.
Энэ зөвлөгөө Зөрчлийн тухай хууль, Зөрчил шалган шийдвэрлэх тухай хууль-д тулгуурласан.
Торгуулийг хэзээ төлөх вэ?
Эрх бүхий албан тушаалтны шийдвэрийг хүлээн авснаас хойш 15 хоногийн дотор сайн дураар биелүүлнэ (Зөрчил шалган шийдвэрлэх тухай хуулийн 7.5 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэг).
- Хугацаандаа төлбөл торгуулийн хэмжээг 50 хувиар хөнгөрүүлнэ (Зөрчлийн тухай хуулийн 3.5 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг). Хуульд тоочсон зарим зөрчил, жишээ нь танхайрах, хулгайлах, согтууруулах ундааны тухай хууль зөрчих, татвар, санхүүгийн зөрчилд энэ хөнгөлөлт хамаарахгүй (мөн зүйлийн 3 дахь хэсэг). Замын хөдөлгөөний зөрчлөөс жолоодох эрхгүй жолоодсон, согтуурсан буюу мансуурсан үедээ жолоодсон, ослын газраас зугтаасан, бусдын эрүүл мэнд, эд хөрөнгөд хохирол учруулсан зөрчилд мөн хамаарахгүй (14.7 дугаар зүйлийн 1, 5, 18, 51 дэх хэсэг).
- Хугацаандаа төлөөгүй бол торгуулийг 50 хүртэл хувиар нэмэгдүүлнэ (мөн зүйлийн 4 дэх хэсэг), эрх бүхий албан тушаалтан шүүхэд хүсэлт гаргаж албадан гүйцэтгүүлнэ (Зөрчил шалган шийдвэрлэх тухай хуулийн 7.5 дугаар зүйлийн 8 дахь хэсэг).
- Шийтгэлийн хуудсыг хүлээж аваагүй нь албадан биелүүлэхээс чөлөөлөх үндэслэл болохгүй (мөн зүйлийн 7 дахь хэсэг).
Шийтгэлийг эс зөвшөөрвөл хаана гомдол гаргах вэ?
Хаана гомдол гаргах нь шийтгэлийг хэн оногдуулснаас хамаарна.
Цагдаа болон хуульд тоочсон бусад албан тушаалтан. Цагдаагийн байгууллагын эрх бүхий алба хаагч, олон нийтийн цагдаа, тагнуулын байгууллагын ажилтан, хилийн төлөөлөгч зэрэг албан тушаалтны шийтгэл оногдуулсан шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл шийдвэрийг хүлээн авснаас хойш ажлын 5 өдрийн дотор эрүүгийн хэргийн шүүхэд гомдол гаргана:
Шийтгэл оногдуулсан, шийтгэлээс чөлөөлсөн шийдвэрт гомдол гаргах
1.Оролцогч энэ хуулийн 1.8 дугаар зүйлийн 6.1, 6.2, 6.3, 6.4, 6.5, 6.6, 6.8, 6.9, 6.13, 6.26, 6.29, 6.30,6.32, 6.62, 6.63 дахь заалтад заасан эрх бүхий албан тушаалтны шийтгэл оногдуулсан, шийтгэлээс чөлөөлсөн шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл тухайн шийдвэрийг хүлээн авснаас хойш ажлын 5 өдрийн дотор эрүүгийн хэргийн шүүхэд гомдол гаргана.
/Энэ хэсэгт 2023 оны 01 дүгээр сарын 20-ны өдрийн хуулиар нэмэлт оруулсан./2023-01-20 нэмэлт өөрчлөлт оруулсан /
/Энэ хэсэгт 2025 оны 07 дугаар сарын 09-ний өдрийн хуулиар нэмэлт оруулсан./
Замын хөдөлгөөний зөрчлийн торгуулийг ихэвчлэн цагдаагийн алба хаагч оногдуулдаг тул энэ журам үйлчилнэ.
Улсын байцаагч. Татвар, гааль, хөдөлмөрийн хяналт, авто тээврийн хяналт зэрэг улсын байцаагчийн шийтгэлийг эс зөвшөөрвөл Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасан журмаар гомдол гаргана (Зөрчил шалган шийдвэрлэх тухай хуулийн 7.7 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэг):
- Шийдвэр гаргасан байгууллагын дээд шатны, эсхүл гомдол хянан шийдвэрлэх чиг үүрэгтэй байгууллага байвал эхлээд түүнд шийдвэрийг мэдэгдсэнээс хойш 30 хоногийн дотор гомдол гаргана (Захиргааны ерөнхий хуулийн 93.1, 94.1).
- Түүний шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл шийдвэрийг мэдэгдсэнээс хойш 30 хоногийн дотор захиргааны хэргийн шүүхэд нэхэмжлэл гаргана (Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 14.1).
Ийм байгууллага байхгүй бол шийдвэрийг мэдэгдсэнээс хойш 30 хоногийн дотор шууд шүүхэд хандана (14.4). Эхлээд гомдол гаргах боломжтой байхад шууд шүүхэд хандвал шүүгч нэхэмжлэлийг хүлээн авахаас татгалзана (54.1.3).
Аль албан тушаалтан ямар зөрчлийг шийдвэрлэдгийг 1.8 дугаар зүйлийн 6 дахь хэсэгт жагсаасан. Шийдвэрийг хэн гаргасныг шийтгэлийн хуудаснаас харж болно.
Хэрэг шалгагдаж байх үед
Зөрчлийн хэрэг бүртгэлтийн шатанд эрх бүхий албан тушаалтны шийдвэр, үйл ажиллагааны талаар прокурорт бичгээр гомдол гаргаж болно (1.12 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсэг). Хэрэг хэрэгсэхгүй болгосон, гомдол хүлээн авахаас татгалзсан шийдвэрт хүлээн авснаас хойш ажлын 5 өдрийн дотор, бусад шийдвэр, үйл ажиллагаанд шалгах ажиллагааны аль ч үед гомдол гаргана (1.12 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэг). Прокурор гомдлыг ажлын 5 өдрийн дотор шийдвэрлэнэ (1.12 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсэг).
Гомдол бичихдээ
- Шийтгэлийн хуудас, шийдвэрийн хувь, түүнийг хүлээн авсан огноог хавсаргаарай: хугацаа тэр өдрөөс тоологдоно.
- Юуг эс зөвшөөрч байгаагаа тодорхой бичээрэй: зөрчил гараагүй, өөр хүн үйлдсэн, нотлох баримт буруу, шийтгэлийн хэмжээ хуульд нийцээгүй гэх мэт.
- Видео бичлэг, гэрэл зураг, гэрчийн мэдээлэл зэрэг нотлох баримтаа хадгалж, хавсаргаарай.
Хугацаа маш богино тул эргэлзэж байвал шийдвэрээ хүлээн авмагцаа хуульчтай зөвлөлдөөрэй.
ХУУЛИЙН СУДАЛГАА
Хуулиас хариулт хайя.
Нөхцөл байдлаа бичээд судалгаагаа эхлүүлээрэй.
Хариулт нь хуульчийн зөвлөгөөг орлохгүй. Шийдвэр гаргахаасаа өмнө эх сурвалжийг шалгаарай.